De Internet Revolutie

TweetWij leven in een bijzondere tijd. Juist onze generatie beleeft de overgang van de 3e naar de 4e maatschappijvorm, van de industriële maatschappij naar de internet maatschappij.

Dat proces duurt al zo’n twintig jaar en zal nog tientallen jaren duren. Het voltrekt zich ook niet in alle landen en alle sectoren even snel. Net als bij de industriële revolutie, zal het bij de internet revolutie één tot twee generaties duren voordat de maatschappij volledig veranderd is. En wij mogen die verandering live meebeleven en zelfs mede vormgeven.

Er zijn vele namen voor de internet maatschappij: de informatie maatschappij, de 24-uurs samenleving, de altijd-aan maatschappij, the global village. Al deze namen benadrukken slechts één van de vele aspecten van de internet revolutie. De wereld is een dorp geworden, waarin je online in China een artikel bestelt, iemand in de jungle in Zuid-Amerika belt zonder te weten waar hij zit, en de administratie wordt uitbesteed naar India.

Kenmerken van de internet revolutie of informatie revolutie

  • de paradigma omkering van kennis bewaken naar kennis delen,
  • sociale netwerken,
  • openheid en democratisering,
  • sociale en demografische gevolgen.

De internet revolutie veroorzaakt een paradigma omkering van kennis bewaken naar kennis delen. In de industriële maatschappij is kennis gelijk aan macht. Als je iets weet wat een ander niet weet, kun je die informatie verkopen of op een andere manier te gelde maken. In het internet tijdperk is kennis delen juist de succesfactor: Google geeft het gebruik van zijn zoekmachine, software en opslagruimte gratis weg om klanten te binden en zich zo van een constante stroom reclame inkomsten te verzekeren. Wie kennis deelt, laat zijn expertise zien en wordt gevraagd voor meer. Hoe meer je weggeeft, hoe groter je inkomsten, als je het tenminste goed aanpakt zoals Google. Als er één bedrijf is, dat begrepen en bewezen heeft dat kennis delen gelijk staat aan macht, dan is het Google wel.

De paradigma omkering kan je ook anders formuleren: van information pull naar information push. Mensen en bedrijven trekken kennis niet meer moeizaam naar zich toe, maar verspreiden het moeiteloos. En de klant heeft het voor het kiezen, er is meer keuze dan ooit. Er zijn bijv. honderden verschillende telefoon contracten en zorgverzekeringen. Wat dan weer zo’n probleem wordt dat er vergelijkingssites en tussenpersonen opstaan om die keuze te begeleiden. Er zijn zelfs al meta-vergelijkingssites over de kwaliteit van de vergelijkingssites. En openheid over prijzen leidt niet tot minder, maar juist tot meer omzet.

Open Source

Een prachtig voorbeeld van kennis delen en weggeven zijn de Open Source communities, die gratis freeware producten maken. De gratis Firefox web browser en Thunderbird email client van Mozilla zijn inmiddels geduchte concurrenten voor de betaalde producten van Microsoft. En als u denkt dat gratis producten slechter zijn, dan heeft u het mis. Sommige zijn zelfs veel beter dan de betaalde producten, bijv. het gratis fotobeheer pakket Google Picasa wordt door de Digitaalgids als beter gewaardeerd dan het betaalde ACDSee, en het gratis OpenOffice als gelijkwaardig (en compatibel) met het betaalde Microsoft Office.

En dan is er nog Wikipedia, een vrije encyclopedie, gebaseerd op de collectieve intelligentie van de deelnemers, zonder winstoogmerk, met inmiddels meer dan 34 miljoen artikelen in 288 talen. Het zou nooit gaan werken, zeiden critici, omdat iedereen er in kan schrijven en er dus onzin in komt en obstructie plaatsvindt. Dat blijkt zeer beperkt te zijn door het zelfreinigende effect van een open gemeenschap. Uit een onderzoek van het wetenschappelijke tijdschrift Nature blijkt dat Wikipedia net zo betrouwbaar is als de gerenommeerde Encyclopaedia Britannica, waarmee de kritiek in ruime mate weerlegd is.

En onlangs in het nieuws: via kankeronderzoek.info kunnen kanker patiënten zien of er ergens een trial loopt die voor hun zinvol zou zijn.
Zo kan internet mensenlevens redden.

Internet Bedrijven

Waar internet en email eerst als academisch speeltje werden beschouwd, daarna als ondersteunend en zinvol werden gezien, zijn we nu in een fase aanbeland dat bedrijven, en in de toekomst hele bedrijfstakken, hun omzet volledig via internet behalen. Boeken, CD’s, reizen, witgoed, bruingoed en vele kleine artikelen worden zó massaal via internet verkocht, dat die winkels geleidelijk aan uit het straatbeeld zullen verdwijnen. Op internet is de keuze groter, de prijs lager want het gaat vaak direct van groothandel naar eindgebruiker, en je hebt het gemak van thuis op de bank winkelen op een tijdstip dat je er zin in hebt. De echte pioniers als Amazon en Dell (“we cut out the middle man”) hebben een vaste plek verworven bij hun klanten. Talloze winkeliers, pioniers en hobbyisten zijn inmiddels een webwinkel begonnen. Dat is nu zo makkelijk geworden, dat je een lege webwinkel kunt huren en inrichten met je eigen producten en eigen stijl.

Bedrijven zonder kantoor

En dan hebben we nog de echte internet bedrijven: internet banken zonder kantoor netwerk, virtuele telefoon bedrijven zonder fysiek telefoon netwerk, reisbureaus die met internet marketing succesvol hun reizen verkopen zonder kantoor, en onder mijn klanten is zelfs een kliniek die zijn klanten vrijwel volledig via internet marketing vindt. Zelfs auto’s worden al via internet verkocht, dakdekkers en chihuahua fokkers vinden er hun klanten, en administratie en software onderhoud worden uitbesteed naar de derde wereld. In de toekomst hebben veel bedrijven geen kantoren of winkels meer nodig. De medewerkers kunnen deels vanuit huis werken, want communicatie en samenwerking zijn niet meer plaatsgebonden en kunnen zelfs draadloos plaatsvinden. Met die files komt het binnen een paar jaar vanzelf goed, files in de spits zijn typisch een verschijnsel van de industriële maatschappij.

Winkels verdwijnen

Maar zullen dan alle winkels verdwijnen? Worden alle bedrijven virtueel, zonder kantoor netwerk, zonder winkels, soms gedistribueerd over vele locaties en landen omdat het daar goedkoper is? Neen! Ik kan mij niet voorstellen dat winkels volledig verdwijnen. Funshoppen, en kleding passen, voelen en zien blijft een rol spelen. Net als menselijk contact. Zelf houd ik van boeken, en hoewel ik wel eens iets via internet bestel, blijft een echte boekenwinkel iets hebben, met zijn sfeer, zijn geur van boeken, en de rijkdom van al dat papier in lange, kleurige rijen van rekken.

Het accent van de internet revolutie verschuift van lokale automatisering naar cloud computing, en van email naar instant messaging. Met cloud computing zijn zowel de applicaties als de data centraal opgeslagen en via het netwerk bereikbaar, je hebt geen omkijken meer naar software upgrades en backups, het veronderstelt wel continue netwerk toegang.

Web 2.0 kenmerkt zich door interactiviteit, mobiliteit, web tv, sociale netwerken en de combinatie van vele bronnen tot nieuwe informatiestromen. Navigeren of een tafel in een restaurant reserveren met je Pda, via een webcam kijken wie er in jouw kroeg of op de tennisbaan is, een filmpje delen, of gratis beeldtelefonie met je familie in Canada: het is allemaal mogelijk geworden. Velen hebben hun levenspartner op internet via een dating site gevonden, wat ook tot babies heeft geleid.
Zo brengt internet ook mensenlevens voort!

Het Semantische Web en Privacy

Het toekomstige semantische web wordt wel Web 3.0 genoemd, dat inhoudelijke kennis heeft van de wereld en daarmee de vragen van mensen en machines kan beantwoorden.
Het semantische web heeft kennis van de structuur en samenhang van de wereld, terwijl het huidige wereldwijde web slechts uit woorden en links bestaat. Google zoekt op woorden, binnen een taal en een geografische regio. Maar de inhoudelijke vraag achter de losse woorden wordt door de zoekmachines helemaal niet begrepen, en vaak niet beantwoord. Het semantische web is eigenlijk een archetypische droom van de mensheid om al het werk en alle problemen door machines te laten oplossen: de robot als ultieme bediende, die nog net geen gedachten kan lezen. Maar zolang die computers niet eens een tekst vlekkeloos kunnen vertalen, is het semantische web nog ver weg.

De gevaren van het semantische web zijn ook enorm: als het web via beeldherkenning en camera’s weet waar ik op ieder moment van de dag ben, is dat niet prettig. Als al mijn medische, financiële en persoonlijke gegevens ergens in het web bekend zijn, is dat huiveringwekkend. Voor mij geen EPD (Elektronisch Patiënten Dossier), dat slecht beveiligd is, deels onjuiste informatie zal bevatten (mijn eigen gegevens bleken onjuist) en door procedurele fouten bij mensen terecht kan komen die daar niets mee te maken hebben. Dat is de kern van het automatiserings-dilemma: efficiëntie versus data fouten, slechte beveiliging en misbruik. En dat kan mensenlevens kosten, zoals destijds de keurige lijsten van alle joden in het land. Sommige gegevens moet je gewoon niét opslaan. De keerzijde van de internet revolutie is dat de privacy ernstig in gevaar komt. Maar gelukkig wordt er gewerkt aan netneutraliteit en digitale burgerrechten.

Sociale Netwerken

Sociale netwerken hebben een enorme vlucht genomen:

  • Facebook heeft wereldwijd 2,27 miljard maandelijks actieve leden, waarvan 1,49 miljard iedere dag inloggen, en waarvan 8 miljoen uit Nederland komen. Als Facebook een land was, zou het de grootste bevolking van de wereld hebben.
  • Twitter, voor korte berichten evt. met link, heeft wereldwijd 326 miljoen maandelijks actieve leden, die dagelijks 500 miljoen tweets (berichten) verzenden.
    Zie ook: Hoe Twitter ons leven verandert.
  • LinkedIn, voor zakelijk netwerken, heeft wereldwijd 590 miljoen leden, waarvan ruim 7 miljoen in Nederland.
  • Flickr, voor het delen van foto’s, heeft wereldwijd 122 miljoen leden, die meer dan 11 miljard foto’s hebben gepubliceerd.

De meeste sociale netwerken zijn gratis voor de basis diensten, voor extra diensten moet betaald worden. Zo ontstaan grenzeloze netwerken en subculturen. De verschillende sociale netwerken zijn onderling ook steeds meer aan het samensmelten.
Onze maatschappij wordt steeds meer een complex geheel van honderden, zo niet duizenden, verweven subculturen: een web van subculturen.
Zie ook: Hoe groot is het Web.

Democratiserende Werking

Internet heeft ook een democratiserende werking. Internet is een virtuele samenleving zonder staat, en de hoop is dat deze virtuele samenleving de structurele gebreken van de democratie, zoals het gebrek aan participatie en de kloof tussen burger en politiek, kan oplossen.

Kennis is voor iedereen met internet toegang vrij beschikbaar. Zo kunnen Afrikaanse boeren op internet de marktprijzen voor hun producten zien en worden ze niet meer door sluwe handelaren te kort gedaan. En Nederlanders kunnen via petities.nl een burgerinitiatief online ondertekenen, waarna bij 40.000 handtekeningen de petitie in de Tweede Kamer besproken moet worden. In Zwitserland worden zelfs al online referenda gehouden, mensen hoeven de deur niet uit om te stemmen. Met een systeem als DigiD is zoiets ook goed beveiligd. Goed voorbereide referenda zijn hét middel om de kloof tussen politiek en burger te slechten. Wanneer volgt Nederland eindelijk?

Dat banken hun bonus cultuur moeten veranderen, komt door de openheid van onze maatschappij. In het jaarverslag en op internet en alle andere media staat zwart op wit hoeveel miljoen de falende CEO kreeg, en dat pikt het volk niet meer. De openheid heeft een democratiserende werking. We weten bijna alles, waardoor misstanden worden aangepakt en de maatschappij stapsgewijs rechtvaardiger en democratischer wordt.

Toekomst van de Internet Maatschappij

Wat is de toekomst van de internet maatschappij? Het zal een zich steeds sneller en continu ontwikkelende en zeer complexe maatschappij zijn, waarin kennis alom en vrijwel kostenloos beschikbaar (“ubiquitous”) is. Er zullen crises zijn, zoals de internet bubble in 2000 en de banken crisis nu, maar al met al gaat het technologische wieltje steeds harder draaien doordat steeds meer mensen meedoen en de tools efficiënter worden. Voor de digibeten en ouderen zal het een magisch-realistische wereld worden, waarin je met vreemde apparaatjes kunt toveren, of juist niet. Waar het precies heen gaat, weet niemand. Zoals in de industriële maatschappij de landbouw-productie gerationaliseerd werd en een steeds kleiner deel van de beroepsbevolking daar zijn brood in verdiende, zo zal in de internet maatschappij een steeds kleiner deel van de beroepsbevolking zijn brood verdienen in de industrie en een steeds groter deel in de internet dienstverlening. Maar dat geldt voorlopig alleen voor de westerse wereld, de derde wereld zit nog in de overgang van landbouw naar industriële samenleving.

Verstedelijking

De verstedelijking, een typisch industrieel verschijnsel, zal zeker in de derde wereld nog sterk toenemen. Terwijl in een rijk land als Nederland, dat tot de voorlopers van de internet revolutie hoort, de omgekeerde trend is ingezet. Nederland wordt een soort tuinstad of parkstad, waar mensen het liefst verspreid in het groen wonen, en de verdichtingen zijn de grote steden. Maatschappelijke trends als de vergrijzing in combinatie met kosten efficiëntie en minder ziekenhuizen kunnen een tegenbeweging vormen, met een concentratie van hulpbehoevende, oude mensen in de steden bij de ziekenhuizen en verzorgingstehuizen. Wat wederom het tegenovergestelde is van de trek naar de stad in de industriële revolutie, waarbij juist de dorpen en het platteland vergrijsden. De sociale implicaties van de internet revolutie zijn deels nog onbekend.

Waar het heen gaat, weet niemand. Maar deze trein dendert door. Het internet verovert de wereld, en de wereld verandert in hoog tempo, hopelijk naar een wereld met meer vrede en meer geluk.

Geen telefoon

Mijn grootmoeder leefde in een klein dorp, waarin alleen de burgemeester en de pastoor een telefoon hadden. Als die telefoon ouderwets rinkelde, dan ging het meestal om een doodsbericht. Mijn grootmoeder associeerde de telefoon dan ook met de dood. Er kwam niets goeds van. In feite leefde zij in een agrarische maatschappij, waar zelfs het jagen en verzamelen – onze eerste maatschappijvorm – nog sporadisch voorkwam: het verzamelen van bessen en brandhout, en het jagen op wild waren welkome aanvullingen op het landbouw dieet, vooral in tijden van oorlog en schaarste. In slechts twee generaties zijn wij van snailmail (langzame briefpost) naar instant messaging gegaan. Vroeger belde je een vaste telefoon op een vaste plaats en je hoopte dat degene die je wilde bereiken daar ook was. Vandaag de dag bel of sms je naar een persoonlijke mobiele telefoon, en je hoeft niet eens te weten in welk land de ontvanger vertoeft. Wij vliegen over de wereld, letterlijk met vliegtuigen en figuurlijk met berichten.
Voor de jeugd is email al een verouderd medium, zij sms-en, facebooken, chatten en twitteren er vrolijk op los.

Hebben we dat nodig? Mijn grootmoeder vond dat ze geen telefoon nodig had, die doodsberichten kon ze ook met de papieren post krijgen.

Laatste inhoudelijke aanpassing: 22 juli 2010, aantallen bij sociale media aangepast: 4 december 2018.

Share

9 reacties op “De Internet Revolutie

  1. Waar gaat het heen?
    Mooi en goed toegankelijk artikel.

    Ik ben toch wel blij dat ik nu leef en die evolutie mag meemaken. Meemaken waar het heen gaat.
    Maar we mogen de voordelen uit grootmoeders tijd niet vergeten: er waren momenten van rust en bezinning mogelijk. Waarden die we nu bewust moeten inbouwen in het leven.

  2. Wij verkopen geen laptops, maar bij bol.com, dell.com e.d. zijn er vaak mooie aanbiedingen. Door rechtstreeks via internet bij de groothandel te bestellen kunt u veel geld besparen. Of even googelen op: laptop prijs.

  3. ik speel heel graag cityville en nu kom ik al een week niet meer op m’n pagina. Wel op de start en profielsite, maar als ik mijn city wil openen laadt hij de site en blijft op 3 items hangen en blijft verder wit, kan niets, sommigen kunnen wel spelen, hebben alleen problemen met de buren, ik kan niets. wat kan ik er aan doen, heb al een screenshot gestuurd naar facebook, omdat erom gevraagd werd en krijg er verders geen reactie meer op. google chrome werd ook aangeraden, maar werkt ook niet. wie kan mij helpen hieruit te komen

  4. Judea, bedankt voor je compliment!
    Op dit artikel rust copyright. Wat was je van plan met het essay?

  5. Super goed artikel. Ik zou dit graag willen verwerken in mijn essay “van internet tot eenheid”. Zou u mij een wordversie kunnen toesturen? Het spreekt voor zich dat ik refereer naar deze bron.

    Groetjes!

  6. Hello. splendid job. I did not anticipate this. This is a remarkable story. Thanks!

  7. Dit vond ik een heel interessant en leerzaam artikel!

    Het is ook goed geschreven. Het is een heel andere wereld dan waarin ik ben opgegroeid.

Geef een reactie