Digitale Burgerrechten

De EU wil een voorbeeld nemen aan de Digitale Burgerrechten van IJsland. Daar hebben ze na de beruchte bankencrisis, waarbij informatie werd achtergehouden, een nieuwe wet gemaakt. De beste wetten van Scandinavië, België, Schotland en de VS zijn gecombineerd om klokkenluiders, journalisten, bronnen van journalisten, uitgevers, mensenrechten organisaties, internet service providers, publicisten en bloggers optimaal te beschermen.

Hoe kunnen de wetten op een eiland in de oceaan de klokkenluiders en journalisten in een ander land beschermen? Hier is een mooi voorbeeld: de zaak van de Zuidafrikaanse Concurrentie Commissie (SACC) tegen WikiLeaks. In december 2008 zou de SACC een schokkend rapport van 590 pagina’s over kartel vorming  (prijsafspraken) van 4 grote Zuidafrikaanse banken publiceren. De banken hoorden ervan en dwongen een herziening af. Een zwaar gecensureerde versie werd vrijgegeven, maar Wikileaks bemachtigde een ongecensureerde versie, markeerde de verwijderde passages, en publiceerde dat op zijn website. De SACC eiste dat de ongecensureerde versie verwijderd werd. WikiLeaks weigerde. De Zuidafrikaanse regering, bang voor de macht van de banken, gaf een officier van justitie opdracht om de bron van WikiLeaks te vinden. De WikiLeaks advocaten waarschuwden daarna de SACC dat zij bij doorgaan van het onderzoek, vervolging riskeerden in Zweden en België.

Waarom? Omdat WikiLeaks de communicatie met zijn bronnen via Zweden en België had laten lopen, en vanuit Zweden publiceerde. De Zweedse grondwet beschermt een bron met anonimiteit en de Belgische wet beschermt de communicatie tussen journalisten en hun bronnen. Beide jurisdicties speelden een betekenisvolle rol hierin. Of uiteindelijk de hoogste Zuidafrikaanse rechtbank de rechten van Zweden en België zou erkennen in deze zaak, was niet aan de orde. De betrokken individuen van de Zuidafrikaanse regering wilden niet het risico lopen van juridische problemen bij internationale reizen. Het onderzoek werd gestopt en de bron was beschermd.

WikiLeaks heeft al aangekondigd naar IJsland te verhuizen, en waarschijnlijk zullen vele internet service providers volgen. De nieuwe wet zorgt zo voor meer werkgelegenheid in het geteisterde IJsland.

Het Europarlement wil nu op voorstel van D’66 leren van de Digitale Burgerrechten van IJsland, naar aanleiding van de gesprekken over toetreding van IJsland tot de EU. De bankencrisis leidt zo toch nog tot iets waardevols.

Share

Geef een reactie